Damian Liszczyk
Warto przybliżyć postać Teodora Stosika, którego imieniem z inicjatywy Andrzeja Pałki nazwano opisywany Plac w Zawierciu. Teodor Stosik urodził się w 1889 roku, był żołnierzem Legionów Polskich, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Inwalida wojenny, urzędnik samorządowy w Starostwie Zawierciańskim, kierownik wydziału technicznego Zarządu Miasta Zawiercie, społecznik. Działał w organizacjach kombatanckich- Legionowych ( m.in. Związek Legionistów Polskich). Jeden z budowniczych Domu Inwalidy im. J. Piłsudskiego w Zawierciu. Komendant Związku Podoficerów Rezerwy w Zawierciu ( Teodor Stosik był sierżantem rezerwy) i władz tego związku w Zagłębiu Dąbrowskim. Wielokrotnie odznaczany m.in. Krzyżem Niepodległości. W czasie II wojny światowej, po napaści wojsk hitlerowskich na Polskę, twórca, organizator i dowódca podziemnej organizacji wojskowej na terenie Zawiercia, nazywanej „Grupą Stosika”. Teodor Stosik przyjął pseudonim „Barcz”. Został komendantem placówki Służby Zwycięstwu Polsce- Związku Walki Zbrojnej ( Armii Krajowej) na terenie miasta Zawiercia. Po odejściu kpt. Józefa Słaboszewskiego ”Torunia,, mianowany szefem Obwodu „Walcownia” Służby Zwycięstwu Polsce- Związku Walki Zbrojnej ( Armii Krajowej) w Zawierciu. ( źródło: Tablica informacyjna na Placu im. Teodora Stosika).
W czerwcu 1940 roku działalność organizacji została sparaliżowana. Nastąpiły liczne aresztowania. Teodor Stosik i wielu jego kolegów padło ofiarą zdrady. Gestapo udało się pozyskać konfidenta w osobie Stefana Krzaka, byłego funkcjonariusza polskiej policji państwowej. Przystąpił on dobrowolnie do organizacji, dostarczył nawet na jej użytek dwa pistolety. Wkrótce nawiązał kontakt z gestapo w Zawierciu i stał się płatnym konfidentem. Aresztowanych członków organizacji deportowano do obozów koncentracyjnych, Teodora Stosika osadzono w więzieniu w Lublińcu oraz w Opolu, następnie postawiono go przed Trybunałem Ludowym w Berlinie. Sądzony był za zdradę stanu, gdzie orzeczono karę śmierci. Raport z 12 maja 1942 roku, sporządzony przez naczelnego prokuratora przy Trybunale Ludowym w Berlinie, zawiera opis egzekucji wykonanej na Teodorze Stosiku. Dwóch urzędników prokuratury (wg. raportu) udało się wcześnie rano do więzienia w Plotzensee celem wykonania wyroku śmierci na Teodorze Stosiku.
O godzinie 5:00 weszli do pomieszczenia przeznaczonego na wykonanie egzekucji. Urzędnicy prokuratury zasiedli przy stole, a kat i jego trzej pomocnicy ustawili się przed czarną zasłoną . Następnie prokurator zarządził doprowadzenie skazanego. Skazany Teodor Stosik był spokojny i skupiony, bez oporu pozwolił się zaprowadzić pod gilotynę, następnie wyrok wykonano. ( źródło: Jan Pietrzykowski „Oskarżałem kata Zawiercia. Proces Rudolfa Emanuela Schneidera”. Śląski Instytut Naukowy, 1987). Na cmentarzu parafialnym w Zawierciu w sąsiedztwie kwatery wojennej oraz Pomnika Niepodległości , znajduje się grobowiec rodziny Stosików.
Tekst oraz zdjęcia Damian Liszczyk
Napisz komentarz
Komentarze