(Pilica) Podczas prac związanych z przebudową rynku w Pilicy doszło do historycznego odkrycia. Udało się odnaleźć dzwon z wieży ratuszowej, która została zniszczona wraz z ratuszem podczas pożaru miasta w 1655 roku. Wybuch ognia towarzyszył zdobywaniu przez Szwedów zamku pilickiego. – To przełomowe znalezisko – cieszą się historycy.
Jak informują władze gminy prawdopodobnie podczas pożaru, który wybuchł w czasie najazdu Szwedów w 1655 roku, dzwon spadł do piwnicy o głębokości ponad 2 metrów. Jest świetnie zachowany.
- Jesteśmy bardzo zaskoczeni i dumni. Nie spodziewaliśmy się takiego odkrycia – mówi sekretarz Pilicy Janina Dulbińska-Przybylik.
Na przebudowę rynku gmina pozyskała środki w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego. W planach jest między innymi rekonstrukcja budynku ratusza z XVII wieku. Stare Miasto w Pilicy wpisane jest do rejestru zabytków i stanowi strefę A ochrony konserwatorskiej. Fundamenty dawnego ratusza odkryli archeolodzy 10 lat temu. Teraz przyszła pora na rekonstrukcję tej ciekawej formy architektonicznej.
- Rekonstrukcja nastąpiła na podstawie analizy podobnych obiektów, które pozostały w Małopolsce. Architekt po konsultacjach z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków zaproponował określony kształt bryły – informował na początku roku Stefan Sajdak z Urzędu Miasta i Gminy w Pilicy.
Projekt rewitalizacji wykonała pracownia SEVEN-ARCH z Bytomia. W ramach inwestycji przebudowane zostaną także szalety miejskie, płyta rynku i instalacje pod nią przebiegające. 85 procent inwestycji sfinansuje Unia Europejska, resztę „dołoży” gmina. W procedurze przetargowej wyłoniono wykonawcę robót. Zostało nim Przedsiębiorstwo Remontowo-Budowlane „DK-BUD” z Sędziszowa. Po przetargu wartość inwestycji wynosi około 2 miliony złotych.
- Prace rozpoczęto od odkrywania odnalezionych w 2001 roku przez archeologów firmy Castrum fundamentów ratusza miejskiego. Obecne prace ziemne nadzoruje Zespół Badań Konserwatorskich Archeologia-Architektura-Historia pod kierownictwem archeologa Błażeja Muzolfa – informuje Stefan Sajdak.
W miarę postępu prac ziemnych nadzór archeologiczny przerodził się w badania archeologiczne. Odkryto i rozczytano szereg nowych fragmentów fundamentów dawnego ratusza. Odnaleziono liczne elementy ceramiki użytkowej, kafli piecowych, monety z różnego okresu. Na odkrytym dzwonie wstępnie odczytano kilka wyrazów po łacinie oraz datę: „MICHAELIS OTTH 1597”.
UDA SIĘ USTALIĆ DATĘ POWSTANIA PILICY?
- Dzwon zostanie poddany dokładnej konserwacji i zabezpieczeniu, prawdopodobnie w pracowni Uniwersytetu Toruńskiego – mówi archeolog Błażej Muzolf.
Po wszystkim zabytek powróci do Pilicy i będzie go można oglądać w odtworzonym ratuszu. Oprócz dzwonu udało się odnaleźć inne drogocenne rzeczy. Chodzi o 30 monet miedzianych z XVI, XVII i XVIII wieku. W wyniku prac wydobyto także wyroby żelazne, okucia skrzyń, drzwi, noże. Ciekawe są również fragmenty kafli z pieców z XVII i XVIII wieku, które były na wyposażeniu ratusza i elementy talerzy, mis, garnków oraz szklanych kielichów i pucharków.
- W dalszym ciągu trwa eksploracja, czyli usuwanie nawarstwień z zasypanych piwnic ratusza. Dopiero te prace jednoznacznie udowodniły, że ratusz był podpiwniczony. Stąd tak duża ilość znalezisk. Najstarsze elementy ratusza mogą pochodzić z drugiej połowy XV wieku. Nie ulega wątpliwości, że najważniejszym odkryciem jest dzwon – dodaje B. Muzolf. Ten wyrób jednego z krakowskich ludwisarzy (Michał Otth) cieszy się sporym zainteresowaniem okolicznych mieszkańców. Historycy przyznają, że do tej pory znajdywano fragmenty potłuczonych dzwonów, ale nie znaleziono nigdy wcześniej w trakcie badań archeologicznych całego dzwonu z XVI wieku.
- Doszliśmy do poziomu próchnicy pierwotnej, to poziom powstania miejscowości Pilica. Najstarsze materiały wczesnośredniowieczne w tej warstwie, jakie znaleźliśmy pochodzą z co najmniej trzynastego wieku – podsumowuje Muzolf.
NIE TYLKO RYNEK
Gmina Pilica nie pierwszy raz inwestuje w zabytki. 21 sierpnia ubiegłego roku ruszyły prace renowacyjne zamku w Smoleniu. Władze Pilicy z pewnością oczekują, że w przyszłości zabytek będzie równie popularny jak zrekonstruowany zamek w Bobolicach. Mieszkańcy powiatu byliby dumni, gdyby udało się przywrócić zamkowi dawny honor i świetność. Obiekt został wybudowany w XIII lub XIV wieku. Źródła historyczne podają, że wzniósł go prawdopodobnie Otton z Pilczy herbu Topór. Zamczysko długo stanowiło własność rodziny Toporczyków – Pileckich (liczy się, że do 1561 roku). 167 lat temu dziedzic Smolenia, niejaki Roman Hubicki wpadł na pomysł, by przy południowej stronie zamku zasadzić winogrona. Przy tej próbie udało się znaleźć masy ludzkich kości. Pasjonaci historii twierdzą, że pod ruinami może znajdować się sieć korytarzy i lochy. Te ostatnie mogą prowadzić nawet do Jaskini Biśnik. Obecnie teren porastają starodrzewie. Zamek przetrwał aż do potopu szwedzkiego. W tym okresie uległ dewastacji, został częściowo spalony. Szansa na ratunek dla obiektu pojawiła się niedawno. Zamek w Smoleniu, który początkowo stanowił własność Skarbu Państwa umową o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie został przejęty przez gminę. Pierwszym etapem prac (zabezpieczenie ścian domu zamkowego na podzamczu zachodnim) zajęła się PRACOWNIA KONSERWACJI I REWALORYZACJI OBIEKTÓW ZABYTKOWYCH RENOVA Sp. z o.o. z Warszawy.
Monika Polak-Pałęga
Napisz komentarz
Komentarze